Ο καρκίνος εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο πρόβλημα δημόσιας υγείας, με τον αριθμό των περιστατικών παγκοσμίως να εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 28,4 εκατομμύρια έως το 2040.

Παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως το κάπνισμα, η σωματική δραστηριότητα, η διατροφή, η κατανάλωση αλκοόλ και ο δείκτης μάζας σώματος, έχουν αναγνωριστεί ως σημαντικοί τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου για καρκίνο. 

Μπορούν, όμως, 5 καθημερινές συνήθειες να συνδέονται με τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου; 

Νέα μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο British Journal of Cancer ανέλυσε δεδομένα από 287.745 ανθρώπους και διαπίστωσε ότι όσοι πληρούσαν 4 ή 5 κριτήρια ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής εμφάνισαν χαμηλότερο κίνδυνο για 13 από τους 27 τύπους καρκίνου που εξετάστηκαν, σε σύγκριση με όσους πληρούσαν μόνο 0 ή 1. 

Όμως, μιλάμε για μία προοπτική παρατηρητική μελέτη κοόρτης, όχι τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή. Συνεπώς, βλέπουμε συσχετίσεις και όχι ότι οι συγκεκριμένες συνήθειες εγγυώνται σίγουρη πρόληψη του καρκίνου αν κάνουμε πράξη και τις 5 συνήθειες. 

##
Τι εξέτασαν οι ερευνητές;

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από την UK Biobank και παρακολούθησαν 287.745 ενήλικες για διάμεσο χρονικό διάστημα 11,5 ετών. 

Οι ερευνητές βαθμολόγησαν τον τρόπο ζωής κάθε συμμετέχοντα από 0 έως 5, ανάλογα με το πόσα από πέντε κριτήρια υγιεινού τρόπου ζωής πληρούσε. 

Για κάθε συμμετέχοντα έλεγξαν:

  1. Κάπνισμα: να μην έχει καπνίσει κάποιος συστηματικά ή, αν ήταν πρώην καπνιστής, να είχε ιστορικό μικρότερο από 30 pack-years  (για παράδειγμα, λιγότερο από ένα πακέτο την ημέρα για 30 χρόνια). 
  2. Κατανάλωση αλκοόλ εντός των ορίων που όρισε η μελέτη: έως 12 g αλκοόλ ημερησίως για τις γυναίκες και έως 24 g για τους άνδρες. 
  3. Διατροφή: όσοι είχαν τις υψηλότερες βαθμολογίες στον διατροφικό δείκτη της μελέτης,  συγκεκριμένα το ανώτερο 40% των συμμετεχόντων, έπαιρναν έναν βαθμό στο συνολικό σκορ υγιεινού τρόπου ζωής. 
  4. Επαρκής σωματική δραστηριότητα 
  5. BMI μεταξύ 18,5 και 25 kg/m² 

##
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα;

Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης, 12.947 συμμετέχοντες διαγνώστηκαν με καρκίνο.

Οι άνθρωποι με υψηλή βαθμολογία υγιεινού τρόπου ζωής, δηλαδή πληρούσαν 4 ή 5 από τα 5 κριτήρια που όρισαν οι ερευνητές, είχαν συνολικά HR 0,71 για εμφάνιση καρκίνου σε σύγκριση με όσους πληρούσαν μόνο 0 ή 1 κριτήριο.

Αυτο σημαίνει ότι στην ομάδα με τον πιο υγιεινό τρόπο ζωής παρατηρήθηκε περίπου 29% χαμηλότερος σχετικός κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου συνολικά. Όχι ότι αυτό συμβαίνει σε κάθε άτομο.

Σε ποιους καρκίνους φάνηκε η συσχέτιση;

ο υψηλότερος δείκτης υγιεινού τρόπου ζωής συσχετίστηκε με χαμηλότερο κίνδυνο για 13 μορφές καρκίνου:

  • Στοματικής κοιλότητας 
  • Φάρυγγα, λάρυγγα
  • Οισοφάγου, στομάχου 
  • Παχέος εντέρου και ορθού
  • Ήπατος, παγκρέατος
  • Πνεύμονα
  • Νεφρού
  • Ουροδόχου κύστης 
  • Σαρκώματος μαλακών μορίων 
  • Μετεμμηνοπαυσιακού καρκίνου του μαστού

Ποιος παράγοντας φάνηκε σημαντικότερος; 

Από τους πέντε παράγοντες που εξετάστηκαν, το κάπνισμα ξεχώρισε περισσότερο. Η αποχή από το κάπνισμα συσχετίστηκε με χαμηλότερο κίνδυνο για 12 από τους 27 τύπους καρκίνου που μελετήθηκαν, με ιδιαίτερα ισχυρές συσχετίσεις για τον καρκίνο του πνεύμονα, του λάρυγγα και του φάρυγγα.  Οι συγγραφείς καταλήγουν ότι, μέσα στο πλαίσιο της συγκεκριμένης μελέτης, το κάπνισμα και το υπερβάλλον βάρος ήταν οι παράγοντες που συσχετίστηκαν συχνότερα με τον κίνδυνο των καρκίνων που εξετάστηκαν.

Τι δεν αποδεικνύει η μελέτη;

Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι οι πέντε, αυτές, συμπεριφορές προκαλούν από μόνες τους τη μείωση του κινδύνου.

Πρόκειται για προοπτική παρατηρητική μελέτη κοόρτης και όχι για τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να υπάρχουν και άλλες διαφορές των ανθρώπων που να επηρεάζουν τα αποτελέσματα.

Περιορισμοί που αναφέρουν οι ερευνητές:

  • Οι συμμετέχοντες δεν αντιπροσωπεύουν απόλυτα τον γενικό πληθυσμό. Άρα τα αποτελέσματα δεν μπορούμε να θεωρήσουμε ότι ισχύουν ακριβώς με τον ίδιο τρόπο για όλους.
  • Οι περισσότεροι συμμετέχοντες ήταν λευκοί. Επομένως δεν ξέρουμε αν τα ίδια αποτελέσματα ισχύουν το ίδιο και σε άλλες πληθυσμιακές ομάδες.
  • Όσοι συμμετέχουν εθελοντικά σε τέτοιες μελέτες συχνά είναι πιο «υγιείς» από τον μέσο πληθυσμό. Μπορεί να προσέχουν περισσότερο την υγεία τους ή να κάνουν συχνότερα εξετάσεις.
  • Πολλά στοιχεία βασίστηκαν σε όσα δήλωσαν οι ίδιοι οι συμμετέχοντες. Άρα μπορεί κάποιοι να μην θυμήθηκαν σωστά ή να υποτίμησαν, για παράδειγμα, πόσο έπιναν, κάπνιζαν ή γυμνάζονταν.
  • Μπορεί να υπήρχαν και άλλοι παράγοντες που επηρέασαν τα αποτελέσματα. Ακόμη και με τις στατιστικές διορθώσεις, δεν γίνεται να μετρηθούν τέλεια όλες οι πιθανές διαφορές μεταξύ των ομάδων.
  • Οι συνήθειες των συμμετεχόντων μπορεί να άλλαξαν με τα χρόνια. Κάποιος μπορεί να σταμάτησε το κάπνισμα, να πήρε βάρος ή να άρχισε να γυμνάζεται μετά την αρχική καταγραφή.
  • Για ορισμένους σπάνιους καρκίνους υπήρχαν λίγα περιστατικά. Αυτό σημαίνει ότι τα αποτελέσματα για αυτούς τους καρκίνους είναι λιγότερο σίγουρα.