Έχετε ποτέ εμφανίσει κνησμό, αίσθημα καύσου, ενόχληση κατά τη σεξουαλική επαφή ή κάποια αισθητή αλλαγή στις κολπικές εκκρίσεις; Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να είναι ενοχλητικά και, εύλογα, να προκαλούν ανησυχία.

Η κολπίτιδα είναι φλεγμονή του κόλπου. Αποτελεί έναν συχνό λόγο επίσκεψης στον γυναικολόγο και μπορεί να εμφανιστεί για πολλούς διαφορετικούς λόγους.[1] Ορισμένες μορφές προκαλούνται από λοιμώξεις, ενώ άλλες σχετίζονται με ορμονικές μεταβολές ή ερεθισμό.[1], [3]

Αυτή η διάκριση είναι σημαντική, επειδή παρόμοια συμπτώματα μπορεί να έχουν πολύ διαφορετικές αιτίες και, επομένως, να απαιτούν διαφορετικές θεραπείες.

Τι είναι η κολπίτιδα;

Ο κόλπος είναι ένας ελαστικός, μυϊκός σωλήνας που συνδέει τον τράχηλο της μήτρας με το εξωτερικό του σώματος. Διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην έμμηνο ρύση, τη σεξουαλική δραστηριότητα και τον τοκετό.[2]

Ο κόλπος φιλοξενεί επίσης φυσιολογικά μια κοινότητα μικροοργανισμών. Μεταβολές σε αυτό το κολπικό μικροπεριβάλλον μπορούν να συμβάλουν στην εμφάνιση ορισμένων μορφών κολπίτιδας, όμως δεν προκαλείται κάθε κολπίτιδα από λοίμωξη.[1], [3], [4]

Στις συχνές αιτίες περιλαμβάνονται η αιδοιοκολπική καντιντίαση, η βακτηριακή κολπίτιδα, η τριχομονάδωση και οι κολπικές μεταβολές που σχετίζονται με χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων.[1], [5]

Συχνότεροι τύποι κολπίτιδας

1. Αιδοιοκολπική καντιντίαση

Η αιδοιοκολπική καντιντίαση, που συχνά αναφέρεται ως μυκητιασική λοίμωξη του κόλπου, συνήθως αναπτύσσεται όταν οι ζυμομύκητες του γένους Candida πολλαπλασιάζονται υπερβολικά στον κόλπο.[1], [3]

Στα συχνά συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνονται:

• κνησμός και ερεθισμός
• ευαισθησία ή ενόχληση
• αίσθημα καύσου, ιδιαίτερα κατά την ούρηση ή τη σεξουαλική επαφή
• ερυθρότητα ή οίδημα
• μη φυσιολογικές κολπικές εκκρίσεις, οι οποίες μπορεί να είναι παχύρρευστες και λευκές.[1], [3], [5]

Ένα σημαντικό σημείο είναι ότι αυτά τα συμπτώματα δεν είναι ειδικά για την καντιντίαση. Άλλες παθήσεις του κόλπου μπορούν να προκαλέσουν πολύ παρόμοια συμπτώματα, γεγονός που καθιστά την αυτοδιάγνωση αναξιόπιστη σε ορισμένες περιπτώσεις.[4], [5]

2. Βακτηριακή κολπίτιδα

Η βακτηριακή κολπίτιδα (bacterial vaginosis – BV) εμφανίζεται όταν διαταράσσεται η φυσιολογική ισορροπία των βακτηρίων στον κόλπο.[1], [3]

Μπορεί να προκαλέσει:

• λεπτόρρευστες κολπικές εκκρίσεις
• χαρακτηριστική οσμή που συχνά περιγράφεται ως «οσμή ψαριού»
• ήπιο ερεθισμό ή αίσθημα καύσου.[1], [7]

Ωστόσο, πολλά άτομα με βακτηριακή κολπίτιδα δεν εμφανίζουν καθόλου συμπτώματα.[7]

Η βακτηριακή κολπίτιδα δεν ταξινομείται ως κλασική σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη. Ωστόσο, η σεξουαλική δραστηριότητα μπορεί να επηρεάσει το βακτηριακό περιβάλλον του κόλπου και έχει συσχετιστεί με την εμφάνιση βακτηριακής κολπίτιδας.[6]

3. Τριχομονάδωση

Η τριχομονάδωση είναι σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη που προκαλείται από το παράσιτο Trichomonas vaginalis.[1], [7]

Πιθανά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• ερεθισμό ή ερυθρότητα του κόλπου
• αίσθημα καύσου
• ενόχληση κατά την ούρηση
• μεταβολή των κολπικών εκκρίσεων
• δυσάρεστη οσμή.[1], [7]

Ορισμένα άτομα εμφανίζουν πολύ ήπια συμπτώματα ή δεν έχουν καθόλου συμπτώματα. Επειδή τα συμπτώματα μπορεί να αλληλεπικαλύπτονται με εκείνα άλλων μορφών κολπίτιδας, μπορεί να χρειαστεί κατάλληλος εργαστηριακός έλεγχος για να επιβεβαιωθεί η αιτία.[4], [5]

4. Κολπικές μεταβολές που σχετίζονται με χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων

Δεν προκαλείται κάθε μορφή κολπίτιδας από μικροοργανισμούς.

Η μείωση των επιπέδων των οιστρογόνων μπορεί να κάνει τον κολπικό ιστό λεπτότερο, ξηρότερο και πιο ευάλβτο σε ερεθισμό.[1], [3], [5]

Αυτό είναι ιδιαίτερα συχνό μετά την εμμηνόπαυση, αν και παρόμοιες μεταβολές μπορούν επίσης να εμφανιστούν κατά τον θηλασμό και σε άλλες περιόδους κατά τις οποίες τα επίπεδα των οιστρογόνων είναι χαμηλότερα.[3]

Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• κολπική ξηρότητα
• αίσθημα καύσου ή κνησμό
• ερεθισμό
• πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή
• μεταβολές στις κολπικές εκκρίσεις.[1], [3]

Σε άτομα μετά την εμμηνόπαυση, αυτά τα κολπικά συμπτώματα μπορεί να αποτελούν μέρος του ουρογεννητικού συνδρόμου της εμμηνόπαυσης, το οποίο μπορεί επίσης να περιλαμβάνει συμπτώματα από το αιδοίο και το ουροποιητικό σύστημα.[5]

Ποιοι παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην εμφάνιση κολπίτιδας;

Δεν υπάρχει μία και μοναδική αιτία κολπίτιδας.

Τα αντιβιοτικά μπορούν να μεταβάλλουν το μικροβιακό περιβάλλον του κόλπου και, σε ορισμένα άτομα, μπορεί να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισης καντιντίασης.[1], [3]

Οι ορμονικές μεταβολές, και ιδιαίτερα η μείωση των επιπέδων των οιστρογόνων, μπορούν να επηρεάσουν τον κολπικό ιστό και να συμβάλουν στην ξηρότητα και τον ερεθισμό.[3], [5]

Οι κολπικές πλύσεις μπορούν να διαταράξουν το φυσιολογικό περιβάλλον του κόλπου και δεν συνιστώνται ως πρακτική καθημερινής υγιεινής.[1], [7]

Χημικές ερεθιστικές ουσίες μπορούν επίσης να διαδραματίσουν ρόλο. Κολπικά σπρέι, ορισμένα προϊόντα προσωπικής υγιεινής και σπερματοκτόνα μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό στους ευαίσθητους ιστούς του κόλπου ή του αιδοίου.[3]

Τέλος, σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις, όπως η τριχομονάδωση, μπορούν να προκαλέσουν άμεσα φλεγμονή του κόλπου.[1], [7]

Επειδή υπάρχουν τόσες πολλές πιθανές αιτίες, συμπτώματα όπως ο κνησμός ή οι κολπικές εκκρίσεις δεν σημαίνουν αυτομάτως ότι κάποιος έχει καντιντίαση.

Πώς μπορείτε να προστατεύσετε την υγεία του κόλπου;

Δεν μπορούν να προληφθούν όλα τα επεισόδια κολπίτιδας. Ωστόσο, ορισμένα πρακτικά μέτρα μπορούν να μειώσουν τον περιττό ερεθισμό και τον κίνδυνο ορισμένων λοιμώξεων.

Αποφύγετε τις κολπικές πλύσεις

Το εσωτερικό του κόλπου δεν χρειάζεται καθαρισμό.

Οι κολπικές πλύσεις και τα κολπικά σπρέι μπορούν να διαταράξουν το φυσιολογικό κολπικό περιβάλλον ή να προκαλέσουν ερεθισμό και, επομένως, γενικά είναι καλύτερο να αποφεύγονται.[1], [7]

Ακολουθήστε πρακτικές ασφαλέστερου σεξ

Η χρήση προφυλακτικών μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων που μπορούν να προκαλέσουν κολπίτιδα, συμπεριλαμβανομένης της τριχομονάδωσης.[7]

Κρατήστε την περιποίηση της ευαίσθητης περιοχής απλή

Η χρήση περισσότερων προϊόντων δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερη υγιεινή.

Αρωματικά σπρέι, προϊόντα περιποίησης της ευαίσθητης περιοχής με έντονο άρωμα και άλλες δυνητικά ερεθιστικές ουσίες μπορεί να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν τα συμπτώματα σε άτομα με ευαισθησία.[3], [8]

Ο ήπιος εξωτερικός καθαρισμός είναι συνήθως αρκετός.

Αν οι μυκητιασικές λοιμώξεις επανεμφανίζονται, προτιμήστε ρούχα που δεν είναι στενά

Για άτομα που εμφανίζουν συχνά μυκητιασικές λοιμώξεις, μπορεί να είναι χρήσιμη η αποφυγή ρούχων που εγκλωβίζουν θερμότητα και υγρασία όπως πολύ στενά ρούχα ή εσώρουχα από υλικά που δεν επιτρέπουν επαρκή αερισμό.[7]

Αυτό δεν θα πρέπει να θεωρείται εγγυημένος τρόπος πρόληψης της καντιντίασης, αλλά ένα πρακτικό μέτρο που ενδέχεται να περιορίζει συνθήκες που ευνοούν την υγρασία ή τον ερεθισμό.

Μην θεωρείτε ότι κάθε επεισόδιο είναι μυκητιασική λοίμωξη

Κνησμός, αίσθημα καύσου και κολπικές εκκρίσεις μπορεί να εμφανιστούν σε πολλές διαφορετικές καταστάσεις.

Η επανειλημμένη χρήση μη συνταγογραφούμενων αντιμυκητιασικών φαρμάκων χωρίς να γνωρίζουμε την πραγματική αιτία μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή διάγνωση.[4], [5]

Αν τα συμπτώματα εμφανίζονται για πρώτη φορά, επανέρχονται συχνά ή δεν υποχωρούν με τη θεραπεία, αξίζει να αξιολογηθούν από επαγγελματία υγείας.

Γιατί είναι σημαντική η σωστή διάγνωση;

Η κολπίτιδα δεν είναι μία ενιαία νόσος.

Η βακτηριακή κολπίτιδα, η καντιντίαση, η τριχομονάδωση και οι μη λοιμώδεις μορφές κολπίτιδας μπορούν όλες να προκαλέσουν αλληλεπικαλυπτόμενα συμπτώματα.[4], [5], [8], [9]

Ο επαγγελματίας υγείας μπορεί να αξιολογήσει τα συμπτώματα και το ιατρικό ιστορικό μαζί με τα ευρήματα της κλινικής εξέτασης. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθούν μέτρηση του κολπικού pH, μικροσκοπική εξέταση, καλλιέργεια ή μοριακές εργαστηριακές εξετάσεις.[4], [5], [8]

Αυτό είναι σημαντικό, επειδή οι διαφορετικές αιτίες απαιτούν διαφορετικές θεραπείες.

Για παράδειγμα, ένα αντιμυκητιασικό φάρμακο που χρησιμοποιείται για την καντιντίαση δεν θα θεραπεύσει τη βακτηριακή κολπίτιδα ή την τριχομονάδωση.

Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε επαγγελματία υγείας;

Εξετάστε το ενδεχόμενο να ζητήσετε ιατρική συμβουλή εάν:

• εμφανίζετε κολπικά συμπτώματα για πρώτη φορά
• τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται
• οι κολπικές εκκρίσεις παρουσιάζουν αισθητή αλλαγή στο χρώμα, την οσμή ή τη σύστασή τους
• αισθάνεστε πόνο κατά την ούρηση ή τη σεξουαλική επαφή
• τα συμπτώματα επανεμφανίζονται
• πιστεύετε ότι μπορεί να έχετε εκτεθεί σε σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη
• η θεραπεία που έχετε ήδη δοκιμάσει δεν έχει αποδώσει.[1], [6]

Η κολπίτιδα είναι συχνή και, στις περισσότερες περιπτώσεις, αντιμετωπίσιμη. Το σημαντικό είναι να εντοπιστεί τι προκαλεί τα συμπτώματα, αντί να θεωρούμε ότι κάθε επεισόδιο έχει την ίδια αιτία.

Βιβλιογραφικές αναφορές

1. American College of Obstetricians and Gynecologists. Vaginitis. ACOG Women’s Health.
2. Cleveland Clinic. Vagina: Anatomy, Function, Conditions & Care. Updated April 16, 2025.
3. Cleveland Clinic. Vaginitis: Causes, Symptoms, Treatment & Prevention. Updated June 18, 2024.
4. Eleutério J Jr, Campaner AB, de Carvalho NS. Diagnosis and treatment of infectious vaginitis: Proposal for a new algorithm. Front Med (Lausanne). 2023;10:1040072. doi:10.3389/fmed.2023.1040072.
5. Marnach ML, Wygant JN, Casey PM. Evaluation and Management of Vaginitis. Mayo Clin Proc. 2022;97(2):347–358. doi:10.1016/j.mayocp.2021.09.022.
6. NHS. Vaginitis.
7. Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development. About Vaginitis. NICHD.
8. Merck Manual Professional Edition. Overview of Vaginitis.
9. Neal CM, Kus LH, Eckert LO, Peipert JF. Noncandidal vaginitis: a comprehensive approach to diagnosis and management. Am J Obstet Gynecol. 2020;222(2):114–122. doi:10.1016/j.ajog.2019.09.001.