Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη ή HbA1c είναι μία από τις σημαντικότερες εργαστηριακές εξετάσεις για την αξιολόγηση της γλυκόζης στο αίμα.

Σε αντίθεση με μια απλή μέτρηση γλυκόζης, η οποία αποτυπώνει τη συγκέντρωση της γλυκόζης σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή, η HbA1c παρέχει πληροφορίες για τη γλυκαιμική έκθεση των προηγούμενων περίπου 2–3 μηνών.[1]

Χρησιμοποιείται τόσο στη διάγνωση του προδιαβήτη και του σακχαρώδη διαβήτη όσο και στην παρακολούθηση ανθρώπων που έχουν ήδη διαβήτη.[1,2]

Τι είναι η HbA1c;

Η αιμοσφαιρίνη είναι η πρωτεΐνη των ερυθρών αιμοσφαιρίων που συμμετέχει στη μεταφορά οξυγόνου.

Η γλυκόζη που κυκλοφορεί στο αίμα μπορεί να συνδεθεί μη ενζυμικά με την αιμοσφαιρίνη. Το ποσοστό της αιμοσφαιρίνης που έχει υποστεί αυτή τη διαδικασία εκφράζεται ως HbA1c.

Όσο υψηλότερη είναι κατά μέσο όρο η γλυκόζη στο αίμα για ένα χρονικό διάστημα, τόσο μεγαλύτερο τείνει να είναι και το ποσοστό HbA1c.[1]

Τα ερυθρά αιμοσφαίρια κυκλοφορούν περίπου 120 ημέρες, όμως η HbA1c δεν αποτελεί έναν απλό αριθμητικό μέσο όρο 120 ημερών. Επηρεάζεται περισσότερο από την πιο πρόσφατη γλυκαιμική έκθεση, γι’ αυτό και σημαντικές αλλαγές στη γλυκόζη μπορούν να αρχίσουν να αποτυπώνονται στην HbA1c πριν περάσουν τέσσερις μήνες.[1]

Τι δείχνει η εξέταση;

Η HbA1c χρησιμοποιείται για δύο βασικούς σκοπούς:

1. Διάγνωση προδιαβήτη και διαβήτη

Σε μη εγκύους, η American Diabetes Association (ADA) περιλαμβάνει την HbA1c μεταξύ των εξετάσεων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διάγνωση διαβήτη.[1]

2. Παρακολούθηση του διαβήτη

Σε άτομα με γνωστό σακχαρώδη διαβήτη, η εξέταση βοηθά στην εκτίμηση της γλυκαιμικής ρύθμισης σε βάθος χρόνου και χρησιμοποιείται μαζί με άλλες πληροφορίες, όπως οι μετρήσεις γλυκόζης και, όπου χρησιμοποιείται, η συνεχής καταγραφή γλυκόζης (CGM).[2]

Η HbA1c, ωστόσο, δεν δείχνει τις καθημερινές διακυμάνσεις της γλυκόζης ούτε αν κάποιος παρουσιάζει συχνές υπογλυκαιμίες ή έντονες μεταγευματικές αυξήσεις.[2]

Πώς γίνεται η εξέταση;

Η HbA1c μετράται σε δείγμα ολικού αίματος.

Συνήθως πραγματοποιείται με αιμοληψία από φλέβα. Υπάρχουν επίσης συσκευές point-of-care που μπορούν να πραγματοποιήσουν μέτρηση από τριχοειδικό αίμα, όμως όταν η HbA1c χρησιμοποιείται για διάγνωση, έχει σημασία να χρησιμοποιείται κατάλληλα πιστοποιημένη και τυποποιημένη μέθοδος.[1]

Ένα από τα πλεονεκτήματά της είναι ότι δεν απαιτεί νηστεία για να γίνει.

Το τι έφαγε κάποιος λίγες ώρες πριν από την αιμοληψία δεν μεταβάλλει άμεσα την HbA1c, σε αντίθεση με μια μέτρηση γλυκόζης νηστείας ή μια δοκιμασία ανοχής γλυκόζης.[1]

Πώς ερμηνεύονται οι τιμές της HbA1c;

Σύμφωνα με τα Standards of Care in Diabetes 2026 της ADA, για μη εγκύους χρησιμοποιούνται τα ακόλουθα διαγνωστικά όρια:[1]

HbA1c	Ερμηνεία
<5,7%	Δεν πληροί τα κριτήρια προδιαβήτη
5,7–6,4%	Προδιαβήτης
≥6,5%	Διαγνωστικό όριο για σακχαρώδη διαβήτη

Η HbA1c 6,5% αντιστοιχεί σε 48 mmol/mol.

Υπάρχει όμως μια σημαντική λεπτομέρεια: σε έναν άνθρωπο χωρίς σαφή συμπτώματα υπεργλυκαιμίας, ένα μόνο παθολογικό αποτέλεσμα δεν αρκεί συνήθως για να επιβεβαιωθεί η διάγνωση.

Χρειάζονται δύο παθολογικά αποτελέσματα, είτε από την ίδια εξέταση σε διαφορετικό χρόνο είτε από δύο διαφορετικές διαγνωστικές εξετάσεις. Για παράδειγμα, μπορεί να επαναληφθεί η HbA1c ή να χρησιμοποιηθεί γλυκόζη πλάσματος.[1]

Εάν δύο διαφορετικές εξετάσεις δίνουν αντικρουόμενα αποτελέσματα, απαιτείται επανεκτίμηση του αποτελέσματος που βρίσκεται πάνω από το διαγνωστικό όριο και διερεύνηση πιθανών παραγόντων που επηρεάζουν τη μέτρηση.[1]

Ποιος είναι ο στόχος της HbA1c όταν κάποιος έχει διαβήτη;

Το 6,5% είναι διαγνωστικό όριο και δεν πρέπει να συγχέεται με τον θεραπευτικό στόχο ενός ανθρώπου που έχει ήδη διαβήτη.

Για πολλούς ενήλικες αλλά όχι έγκυες με διαβήτη, η ADA αναφέρει ως κατάλληλο στόχο:

HbA1c <7%

Ωστόσο, ο στόχος εξατομικεύεται.[2]

Σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να επιλεγεί χαμηλότερος στόχος, για παράδειγμα <6,5%, εφόσον μπορεί να επιτευχθεί με ασφάλεια. Σε άλλους μπορεί να είναι καταλληλότερος ένας λιγότερο αυστηρός στόχος, ανάλογα με παράγοντες όπως η ηλικία, οι συννοσηρότητες, η ευπάθεια, ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας και η θεραπεία.[2]

Πότε μπορεί η HbA1c να μην αντανακλά σωστά τη γλυκόζη;

Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα σημεία στην ερμηνεία της εξέτασης.

Η HbA1c εξαρτάται όχι μόνο από τη γλυκόζη αλλά και από τα ερυθρά αιμοσφαίρια και τη διάρκεια ζωής τους. Επομένως, καταστάσεις που μεταβάλλουν τον σχηματισμό, την καταστροφή ή τη διάρκεια ζωής των ερυθρών μπορούν να μεταβάλλουν και το αποτέλεσμα.[1,3]

Οι ADA Standards of Care 2026 αναφέρουν μεταξύ των καταστάσεων που μπορεί να επηρεάσουν τη σχέση HbA1c και πραγματικής γλυκαιμίας:

• αναιμίες και μεταβολές του σιδήρου
• αιμόλυση
• πρόσφατη σημαντική απώλεια αίματος
• μετάγγιση αίματος
• θεραπεία με ερυθροποιητίνη
• ορισμένες αιμοσφαιρινοπάθειες
• νεφρική ανεπάρκεια και αιμοκάθαρση
• εγκυμοσύνη
• ορισμένες περιπτώσεις ηπατικής νόσου
• G6PD deficiency και ορισμένες άλλες καταστάσεις.[1]

Σιδηροπενική αναιμία

Η σιδηροπενία αποτελεί ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα περίπτωση.

Το NGSP αναφέρει ότι η σημαντική σιδηροπενική αναιμία έχει συσχετιστεί με υψηλότερη HbA1c, ενώ η θεραπεία με σίδηρο μπορεί να μειώσει την τιμή.[3]

Ωστόσο, η βιβλιογραφία δεν είναι απόλυτα ομοιογενής. Πρόσφατη ανασκόπηση επισημαίνει ότι έχουν αναφερθεί τόσο αυξημένες τιμές όσο και μελέτες χωρίς σημαντική επίδραση.[4]

Σε συστηματική ανασκόπηση για τη σιδηροπενική αναιμία στην εγκυμοσύνη, έξι από τις επτά μελέτες που συμπεριλήφθηκαν ανέφεραν θετική συσχέτιση μεταξύ σιδηροπενικής αναιμίας και HbA1c.[5]

Επομένως, όταν υπάρχει σημαντική σιδηροπενία, η HbA1c πρέπει να ερμηνεύεται με προσοχή.

Απώλεια αίματος και αιμόλυση

Καταστάσεις που μειώνουν τη μέση ηλικία των ερυθρών αιμοσφαιρίων —όπως η αιμόλυση ή η ανάρρωση μετά από σημαντική απώλεια αίματος— τείνουν να οδηγούν σε τεχνητά χαμηλότερη HbA1c, επειδή τα ερυθρά δεν παραμένουν αρκετό χρόνο στην κυκλοφορία ώστε να γλυκιωθούν στον ίδιο βαθμό.[3]

Μετάγγιση αίματος

Μετά από πρόσφατη μετάγγιση η HbA1c μπορεί να μην αντανακλά αξιόπιστα τη γλυκαιμική κατάσταση του ίδιου του ασθενούς.

Για τον λόγο αυτό δεν είναι σωστό να λέμε ότι η μετάγγιση προκαλεί πάντα «ψευδώς αυξημένη» ή πάντα ψευδώς χαμηλή HbA1c. Η επίδραση εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.[1,4]

Αιμοσφαιρινοπάθειες

Παραλλαγές της αιμοσφαιρίνης, όπως HbS, HbC, HbE και HbD, μπορούν να επηρεάσουν ορισμένες μεθόδους μέτρησης της HbA1c.

Η επίδραση εξαρτάται από τη συγκεκριμένη παραλλαγή και από τη μέθοδο του εργαστηρίου.[3]

Μελέτη του 2024 που αξιολόγησε διαφορετικές αναλυτικές μεθόδους επιβεβαίωσε ότι συγκεκριμένες αιμοσφαιρινικές παραλλαγές μπορούν να προκαλέσουν διαφορετικού βαθμού παρεμβολή ανάλογα με το assay.[6]

Χρόνια νεφρική νόσος

Σε προχωρημένη χρόνια νεφρική νόσο και ιδιαίτερα σε ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση, η ερμηνεία της HbA1c μπορεί επίσης να είναι δυσκολότερη λόγω αναιμίας, μεταβολών στη διάρκεια ζωής των ερυθρών και θεραπειών όπως η ερυθροποιητίνη.[1,4]

Πρόσφατη ανασκόπηση του 2026 υπογραμμίζει ότι σε προχωρημένη νεφρική νόσο η HbA1c μπορεί να παρουσιάζει σημαντική απόκλιση από την πραγματική γλυκαιμική έκθεση.[7]

Τι ισχύει στην εγκυμοσύνη;

Η εγκυμοσύνη αποτελεί ξεχωριστή περίπτωση.

Λόγω της αυξημένης ανανέωσης των ερυθρών αιμοσφαιρίων, η HbA1c τείνει φυσιολογικά να είναι ελαφρώς χαμηλότερη κατά την εγκυμοσύνη.[8]

Η ADA τονίζει ότι η HbA1c δεν πρέπει να αποτελεί το κύριο εργαλείο για την παρακολούθηση της γλυκόζης στην εγκυμοσύνη. Η παρακολούθηση γλυκόζης νηστείας και μετά τα γεύματα έχει μεγαλύτερη σημασία, ενώ η HbA1c χρησιμοποιείται συμπληρωματικά.[8]

Γι’ αυτό τα συνήθη διαγνωστικά και θεραπευτικά όρια που χρησιμοποιούνται σε μη εγκύους δεν πρέπει να εφαρμόζονται μηχανικά στην εγκυμοσύνη.

Τι γίνεται όταν η HbA1c και η γλυκόζη δεν συμφωνούν;

Εάν, για παράδειγμα, οι καθημερινές μετρήσεις γλυκόζης φαίνονται φυσιολογικές αλλά η HbA1c είναι απροσδόκητα υψηλή —ή συμβαίνει το αντίστροφο— δεν πρέπει να αγνοείται η διαφορά.

Οι κατευθυντήριες οδηγίες της ADA συστήνουν να διερευνάται πιθανή παρεμβολή ή κλινικός παράγοντας που αλλοιώνει τη σχέση μεταξύ HbA1c και γλυκόζης.[1]

Ανάλογα με την περίπτωση, ο γιατρός μπορεί να χρησιμοποιήσει:

• γλυκόζη πλάσματος
• δοκιμασία ανοχής γλυκόζης
• αυτομετρήσεις γλυκόζης
• συνεχή καταγραφή γλυκόζης (CGM)
• φρουκτοζαμίνη
• γλυκιωμένη αλβουμίνη.[1,2,4]

Πρόσφατη ανασκόπηση του 2026 για την ασυμφωνία μεταξύ HbA1c και πραγματικής γλυκαιμίας τονίζει ότι αναιμία, αιμοσφαιρινοπάθειες και χρόνια νεφρική νόσος αποτελούν σημαντικές αιτίες τέτοιας απόκλισης.[4]

Συμπέρασμα

Η HbA1c είναι μια ιδιαίτερα χρήσιμη εξέταση επειδή προσφέρει εικόνα της γλυκαιμικής έκθεσης σε βάθος περίπου 2–3 μηνών, χωρίς να απαιτείται νηστεία.

Σύμφωνα με την ADA, στους μη εγκύους:

HbA1c 5,7–6,4% βρίσκεται στην περιοχή του προδιαβήτη, ενώ HbA1c ≥6,5% αποτελεί διαγνωστικό όριο για διαβήτη.[1]

Ωστόσο, η HbA1c δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως ένας αριθμός αποκομμένος από το υπόλοιπο κλινικό πλαίσιο. Η διάρκεια ζωής των ερυθρών αιμοσφαιρίων, η αναιμία, η σιδηροπενία, οι αιμοσφαιρινοπάθειες, η νεφρική νόσος, η εγκυμοσύνη, η πρόσφατη απώλεια ή μετάγγιση αίματος και άλλοι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα.

Γι’ αυτό ένα αποτέλεσμα HbA1c ερμηνεύεται πάντα σε συνδυασμό με το ιστορικό, τις υπόλοιπες εργαστηριακές εξετάσεις και, όταν χρειάζεται, άμεσες μετρήσεις της γλυκόζης.

Πηγές

[1] American Diabetes Association. Diagnosis and Classification of Diabetes: Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1). ADA Standards of Care 2026 – Diagnosis and Classification

[2] American Diabetes Association. Glycemic Goals, Hypoglycemia, and Hyperglycemic Crises: Standards of Care in Diabetes—2026. ADA 2026 – Glycemic Goals

[3] National Glycohemoglobin Standardization Program (NGSP). Factors that Interfere with HbA1c Test Results. Updated June 2026. NGSP – Factors that interfere with HbA1c

[4] Navigating the discordance: a comprehensive review of HbA1c-glycemia mismatch in clinical practice. 2026. PubMed PMID: 41856328. PubMed – HbA1c-glycemia mismatch review

[5] Exploring the Impact of Iron Deficiency Anaemia on Glycated Haemoglobin A1c Levels in Pregnant and Non-Pregnant Women: A Systematic Review. 2024. PubMed PMID: 38765207. PubMed – Iron deficiency and HbA1c systematic review

[6] Song Y, et al. Evaluation of effects from hemoglobin variants on HbA1c measurements by different methods. Clin Chem Lab Med. 2024. PMID: 38563053. PubMed – Hemoglobin variants and HbA1c methods

[7] Zhang F, et al. Glycemic instability in renal decline: a review of HbA1c variability and outcomes in chronic kidney disease. 2026. PMID: 42482210. PubMed – HbA1c and chronic kidney disease review

[8] American Diabetes Association. Management of Diabetes in Pregnancy: Standards of Care in Diabetes—2026. ADA 2026 – Diabetes in Pregnancy